rynek i nie tylko

Yochai Benkler stworzył koncepcję commons-based peer production. Korzystając ze sposobu rozumowania Ronalda Coase'a twierdzi on, że w określonych okolicznościach (spowodowanych przez koszty transakcji i prawa własności) powstaje trzecia droga w organizacji produkcja, inna niż rynek i przedsiębiorstwo. Innymi słowy, jeśli opłaca się napisać Wikipedię albo Linuksa, bo koszty współpracy są odpowiednio niskie, a nie są nam potrzebne prawa własności w tradycyjnym rozumieniu, wkracza peer production, która jako metoda produkcji jest do realizacji tych celów bardziej opłacalna i efektywna.
Mam jednak czasem wrażenie, że mówiąc o tym sposobie produkcji, opacznie pojmuje się jej oddzielenie od rynku. Działania wewnątrz przedsiębiorstwa (które oddzielone jest od rynku według tej samej metody) są tak samo pozarynkowe, jak działania w ramach peer production. Jednak na pewnym poziomie te struktury organizacyjne w końcu zastosują rynkową metodę zawierania transakcji (trudno mi sobie wyobrazić, żeby przedsiębiorstwa mogły dzwonić do przypadkowych ludzi i żądać stawienia się do pracy) i w ten sposób jednak nie funkcjonują poza rynkiem.
Tymczasem "pozarynkowe" oznacza często "funkcjonujące poza jakąkolwiek wymianą rynkową", chociaż według Benklera powinno oznaczać "zorganizowane na podstawach innych niż mechanizm cenowy". Peer production Benklera to sposób wewnętrznej organizacji, w której o decyzjach i transakcjach nie decydują ceny. Commons based odnosi się do kosztu ustanowienia praw własności i sugeruje, że możliwe jest funkcjonowanie systemów wymiany bez "własności".
Jednak organizacja produkująca według reguł commons-based peer production działa na rynku, podobnie jak przedsiębiorstwa. Stosowanie nazwy "pozarynkowa" mogłoby sugerować, że nie ma styczności między tworzeniem Linuksa i rynkiem, co jest oczywistym nieporozumieniem.
Zdarza się jednak, że peer production jest traktowane jako zjawisko przeciwstawne rynkowi: jest zły rynek i dobre commons. Stąd też częste przyszywanie marksistowskich łatek, nawet bez konieczności wskazywania Stallmana i Moglena jako źródła. Próba zastąpienia wszystkich sposobów produkcji peer production jest równie absurdalna jak zastąpienie wszystkiego przedsiębiorstwem. Dystansowanie się od problemów z funkcjonowaniem rynku to jedno, a wyłączenie się z niego to drugie.